ヒトは音楽を聞いて、その種類を区別することができる。たとえばクラシックの楽曲をジャンルや演奏形態で分ける。［① a］はこんなことができるのだろうか。ストラヴィンスキー※1とバッハ※2の楽曲をハトに聞かせる。そしてストラヴィンスキーが聞こえてきたら右側のキー、バッハが聞こえてきたら左側のキーをつつくようにする。するとハトは、この2つの楽曲を上手に弁別できるようになる。その後で、いままで聞いたことのないストラヴィンスキーの楽曲やその同時代の作曲家の楽曲、あるいはバッハやバッハと同時代の作曲家の楽曲を聞かせる。そうしても、ハトは両者の楽曲を上手に弁別できるのだ（Porter & Neuringer, 1984）。はたしてハトが、［① b］がするように「現代音楽」と「バロック音楽」という分け方をしたのか、それはわからない。けれども、なんらかの手がかりを使って②音楽を区別できるようになることは確かである。 同じように、ブンチョウ※3にバッハとシェーンベルク※4の楽曲を聞かせた研究もある（Watanabe & Nemoto, 1998）。鳥かごの中に3本の止まり木を用意する。一方の端の止まり木に止まるとバッハが、反対側の止まり木に止まるとシェーンベルクが聞こえてくる。まん中に止まっていると何の音も聞こえない。こんな装置を作って、どの止まり木にどのくらい止まっているか調べた。すると、4羽のうち2羽はバッハが聞こえてくる止まり木によく止まるようになった。そして残りの1羽は音のしない止まり木、もう1羽はシェーンベルクが聞こえてくる止まり木を選ぶようになった。そして、初めて聞くバッハやシェーンベルクの楽曲に対しても、選ぶ止まり木は変わらなかった。この結果はブンチョウは音楽を区別するだけでなく、③音楽を選り好みする※5、言い換えると好きな音楽と嫌いな音楽があることを示唆して※6いるかもしれない。 以上簡単に音楽に関わる動物研究を紹介した。一連の研究を眺めると、動物は音楽を聞き分けられるといえるだろう。けれども、音楽をヒトと同じように聴いているのか、とたずねた時には、研究事例が少なくわからないことだらけであり、④手にできる答えは残念なことにまだ「？」である。しかし、［① c］の音楽の聴取を知ることによって、音楽の、そして［① d］の音楽聴取の生い立ち※7とその独自性を知ることができるのではないか、と考えている。
มนุษย์สามารถฟังเพลงและแยกแยะประเภทของเพลงได้ เช่น การแบ่งเพลงคลาสสิกตามจำพวกหรือรูปแบบการแสดง [① a] จะสามารถทำเช่นนี้ได้หรือไม่? ได้มีการให้นกพิราบฟังบทเพลงของสตราราวินสกี*1 และบาค*2 จากนั้นฝึกให้นกพิราบจิกปุ่มทางขวาเมื่อได้ยินเพลงของสตราราวินสกี และจิกปุ่มทางซ้ายเมื่อได้ยินเพลงของบาค ผลปรากฏว่านกพิราบสามารถแยกแยะบทเพลงทั้งสองนี้ได้เป็นอย่างดี หลังจากนั้น ได้ลองให้พวกมันฟังบทเพลงของสตราราวินสกีหรือคีตกวีในยุคเดียวกันที่ไม่เคยฟังมาก่อน หรือบทเพลงของบาคหรือคีตกวีในยุคเดียวกับบาค ถึงกระนั้น นกพิราบก็ยังคงแยกแยะบทเพลงของทั้งสองฝ่ายได้เป็นอย่างดี (Porter & Neuringer, 1984) แต่ทว่า นกพิราบได้แบ่งประเภทเป็น "ดนตรีร่วมสมัย" และ "ดนตรีบารอก" เหมือนอย่างที่ [① b] ทำหรือไม่นั้น เราไม่อาจทราบได้ ถึงกระนั้น ก็เป็นที่แน่นอนว่าพวกมันสามารถใช้เบาะแสบางอย่างในการแยกแยะดนตรีได้
ในทำนองเดียวกัน มีการศึกษาที่ให้นกกระจอกชวา*3 ฟังบทเพลงของบาคและเชินแบร์ก*4 (Watanabe & Nemoto, 1998) โดยจัดเตรียมคอนเกาะ 3 อันไว้ในกรงนก เมื่อเกาะที่คอนปลายด้านหนึ่งจะได้ยินเพลงของบาค เมื่อเกาะที่คอนปลายอีกด้านหนึ่งจะได้ยินเพลงของเชินแบร์ก และหากเกาะอยู่ตรงกลางจะไม่ได้ยินเสียงใดๆ นักวิจัยได้สร้างอุปกรณ์นี้ขึ้นมาและสำรวจว่าพวกมันเกาะที่คอนไหนเป็นเวลานานเท่าใด ผลปรากฏว่า จากนก 4 ตัว มี 2 ตัวที่เริ่มไปเกาะที่คอนซึ่งได้ยินเพลงของบาคบ่อยครั้ง ส่วนอีก 1 ตัวเลือกคอนที่ไม่มีเสียง และอีก 1 ตัวเลือกคอนที่ได้ยินเพลงของเชินแบร์ก และแม้จะเป็นบทเพลงของบาคหรือเชินแบร์กที่เพิ่งเคยฟังเป็นครั้งแรก คอนเกาะที่พวกมันเลือกก็ไม่เปลี่ยนแปลง ผลลัพธ์นี้ชี้ให้เห็นว่า นกกระจอกชวาไม่เพียงแต่แยกแยะดนตรีได้เท่านั้น แต่อาจมีความชื่นชอบดนตรีเป็นพิเศษ*5 หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือ อาจบ่งชี้ว่าพวกมันมีเพลงที่ชอบและเพลงที่เกลียด*6
ข้างต้นนี้เป็นการแนะนำงานวิจัยเกี่ยวกับสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับดนตรีอย่างคร่าวๆ เมื่อมองดูอนุกรมของการศึกษาวิจัยเหล่านี้ อาจกล่าวได้ว่าสัตว์สามารถฟังและแยกแยะดนตรีได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อถามว่าพวกมันฟังดนตรีในลักษณะเดียวกับมนุษย์หรือไม่ เนื่องจากกรณีศึกษายังมีน้อยและเต็มไปด้วยเรื่องที่ไม่รู้ คำตอบที่เราได้รับก็น่าเสียดายที่ยังคงเป็น "?" แต่กระนั้น ข้าพเจ้าคิดว่า การทำความเข้าใจการฟังดนตรีของ [① c] อาจทำให้เราสามารถเข้าใจจุดกำเนิด*7 และความโดดเด่นเฉพาะตัวของดนตรี ตลอดจนการฟังดนตรีของ [① d] ก็เป็นได้
