ヒトは音楽を聞いて、その種類を区別することができる。たとえばクラシックの楽曲をジャンルや演奏形態で分ける。［① a］はこんなことができるのだろうか。ストラヴィンスキー※1とバッハ※2の楽曲をハトに聞かせる。そしてストラヴィンスキーが聞こえてきたら右側のキー、バッハが聞こえてきたら左側のキーをつつくようにする。するとハトは、この2つの楽曲を上手に弁別できるようになる。その後で、いままで聞いたことのないストラヴィンスキーの楽曲やその同時代の作曲家の楽曲、あるいはバッハやバッハと同時代の作曲家の楽曲を聞かせる。そうしても、ハトは両者の楽曲を上手に弁別できるのだ（Porter & Neuringer, 1984）。はたしてハトが、［① b］がするように「現代音楽」と「バロック音楽」という分け方をしたのか、それはわからない。けれども、なんらかの手がかりを使って②音楽を区別できるようになることは確かである。 同じように、ブンチョウ※3にバッハとシェーンベルク※4の楽曲を聞かせた研究もある（Watanabe & Nemoto, 1998）。鳥かごの中に3本の止まり木を用意する。一方の端の止まり木に止まるとバッハが、反対側の止まり木に止まるとシェーンベルクが聞こえてくる。まん中に止まっていると何の音も聞こえない。こんな装置を作って、どの止まり木にどのくらい止まっているか調べた。すると、4羽のうち2羽はバッハが聞こえてくる止まり木によく止まるようになった。そして残りの1羽は音のしない止まり木、もう1羽はシェーンベルクが聞こえてくる止まり木を選ぶようになった。そして、初めて聞くバッハやシェーンベルクの楽曲に対しても、選ぶ止まり木は変わらなかった。この結果はブンチョウは音楽を区別するだけでなく、③音楽を選り好みする※5、言い換えると好きな音楽と嫌いな音楽があることを示唆して※6いるかもしれない。 以上簡単に音楽に関わる動物研究を紹介した。一連の研究を眺めると、動物は音楽を聞き分けられるといえるだろう。けれども、音楽をヒトと同じように聴いているのか、とたずねた時には、研究事例が少なくわからないことだらけであり、④手にできる答えは残念なことにまだ「？」である。しかし、［① c］の音楽の聴取を知ることによって、音楽の、そして［① d］の音楽聴取の生い立ち※7とその独自性を知ることができるのではないか、と考えている。
လူသည် ဂီတကိုနားထောင်ပြီး ယင်း၏အမျိုးအစားများကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကလပ်စစ်ဂီတပုဒ်များကို အမျိုးအစား သို့မဟုတ် ဖျော်ဖြေမှုပုံစံဖြင့် ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ [① a] သည် ဤသို့ပြုလုပ်နိုင်ပါသလား။ စထရာဗင်စကီး*1 နှင့် ဘာ့ချ်*2 တို့၏ ဂီတပုဒ်များကို ခိုငှက်များကို နားထောင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် စထရာဗင်စကီးကို ကြားရလျှင် ညာဘက်ခလုတ်၊ ဘာ့ချ်ကို ကြားရလျှင် ဘယ်ဘက်ခလုတ်ကို နှုတ်သီးဖြင့် ဆိတ်ရန် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထိုအခါ ခိုငှက်များသည် ဤဂီတပုဒ် နှစ်ခုကို ကျွမ်းကျင်စွာ ခွဲခြားနိုင်လာကြသည်။ ထို့နောက် ယခင်က မကြားဖူးသော စထရာဗင်စကီး၏ ဂီတပုဒ်များ၊ ယင်း၏ ခေတ်ပြိုင် တေးရေးဆရာများ၏ ဂီတပုဒ်များ သို့မဟုတ် ဘာ့ချ်နှင့် ဘာ့ချ်၏ ခေတ်ပြိုင် တေးရေးဆရာများ၏ ဂီတပုဒ်များကို နားထောင်စေခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်သော်လည်း ခိုငှက်များသည် နှစ်ဖက်စလုံး၏ ဂီတကို ကျွမ်းကျင်စွာ ခွဲခြားနိုင်ခဲ့ကြသည် (Porter & Neuringer, 1984)။ စင်စစ် ခိုငှက်များသည် [① b] ပြုလုပ်သကဲ့သို့ "ခေတ်သစ်ဂီတ" နှင့် "ဘာရောခ်ဂီတ" ဟု ခွဲခြားခဲ့ခြင်း ဟုတ်မဟုတ်ကိုမူ မသိရှိနိုင်ပါ။ သို့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ခုသော အရိပ်အမြွက်ကို အသုံးပြု၍ ဂီတကို ခွဲခြားနိုင်လာသည်မှာ သေချာပေသည်။
ထို့အတူ စာဗူးတောင်းငှက်*3 ကို ဘာ့ချ် နှင့် ရှိုအင်ဘာ့ဂ်*4 တို့၏ ဂီတပုဒ်များ နားထောင်စေသည့် သုတေသနလည်း ရှိပါသည် (Watanabe & Nemoto, 1998)။ ငှက်လှောင်အိမ်ထဲတွင် နားတံ ၃ ချောင်း ပြင်ဆင်ထားသည်။ ဘေးတစ်ဖက်၏ နားတံတွင် နားနားလျှင် ဘာ့ချ် ကို ကြားရပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် အစွန်းမှ နားတံတွင် နားနားလျှင် ရှိုအင်ဘာ့ဂ် ကို ကြားရသည်။ အလယ်တည့်တည့်တွင် နားနားလျှင် မည်သည့်အသံမျှ မကြားရပါ။ ဤကဲ့သို့သော ကိရိယာကို ပြုလုပ်၍ မည်သည့်နားတံတွင် မည်မျှကြာအောင် နားနားသည်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ ထိုအခါ ငှက် ၄ ကောင်အနက် ၂ ကောင်သည် ဘာ့ချ် ကြားရသည့် နားတံတွင် ခပ်စိပ်စိပ် နားနားလာကြသည်။ ကျန် ၁ ကောင်သည် အသံမထွက်သော နားတံကိုလည်းကောင်း၊ ကျန် ၁ ကောင်သည် ရှိုအင်ဘာ့ဂ် ကြားရသည့် နားတံကိုလည်းကောင်း ရွေးချယ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် ပထမဦးဆုံး ကြားဖူးသည့် ဘာ့ချ် နှင့် ရှိုအင်ဘာ့ဂ် တို့၏ ဂီတပုဒ်များတွင်လည်း ရွေးချယ်သည့် နားတံသည် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ဤရလဒ်သည် စာဗူးတောင်းငှက်များသည် ဂီတကို ခွဲခြားရုံသာမက ဂီတကို ဦးစားပေး နှစ်သက်မှုရှိကြောင်း*5၊ တစ်နည်းအားဖြင့် နှစ်သက်သောဂီတနှင့် မနှစ်သက်သောဂီတ ရှိကြောင်းကို ညွှန်ပြနေပေသည်*6။
အထက်ပါအတိုင်း ဂီတနှင့် ပတ်သက်သော သတ္တဝါသုတေသနများကို အကျဉ်းချုပ် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါသည်။ သုတေသန အစဉ်လိုက်ကို ကြည့်ရှုပါက သတ္တဝါများသည် ဂီတကို နားထောင်၍ ခွဲခြားနိုင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဂီတကို လူကဲ့သို့ပင် နားထောင်နေသလားဟု မေးမြန်းသည့်အခါတွင်မူ သုတေသန သာဓက နည်းပါးပြီး မသိသေးသည်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသဖြင့် ရရှိနိုင်သော အဖြေမှာ ဝမ်းနည်းစွာဖြင့်ပင် "?" ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း [① c] ၏ ဂီတနားထောင်မှုကို သိရှိခြင်းဖြင့် ဂီတ၏၊ ထို့ပြင် [① d] ၏ ဂီတနားထောင်မှု၏ သမိုင်းကြောင်း*7 နှင့် ယင်း၏ သီးသန့်ဝိသေသကို သိရှိနိုင်မည် မဟုတ်ပါလားဟု တွေးတောမိပါသည်။
