ヒトは音楽を聞いて、その種類を区別することができる。たとえばクラシックの楽曲をジャンルや演奏形態で分ける。［① a］はこんなことができるのだろうか。ストラヴィンスキー※1とバッハ※2の楽曲をハトに聞かせる。そしてストラヴィンスキーが聞こえてきたら右側のキー、バッハが聞こえてきたら左側のキーをつつくようにする。するとハトは、この2つの楽曲を上手に弁別できるようになる。その後で、いままで聞いたことのないストラヴィンスキーの楽曲やその同時代の作曲家の楽曲、あるいはバッハやバッハと同時代の作曲家の楽曲を聞かせる。そうしても、ハトは両者の楽曲を上手に弁別できるのだ（Porter & Neuringer, 1984）。はたしてハトが、［① b］がするように「現代音楽」と「バロック音楽」という分け方をしたのか、それはわからない。けれども、なんらかの手がかりを使って②音楽を区別できるようになることは確かである。 同じように、ブンチョウ※3にバッハとシェーンベルク※4の楽曲を聞かせた研究もある（Watanabe & Nemoto, 1998）。鳥かごの中に3本の止まり木を用意する。一方の端の止まり木に止まるとバッハが、反対側の止まり木に止まるとシェーンベルクが聞こえてくる。まん中に止まっていると何の音も聞こえない。こんな装置を作って、どの止まり木にどのくらい止まっているか調べた。すると、4羽のうち2羽はバッハが聞こえてくる止まり木によく止まるようになった。そして残りの1羽は音のしない止まり木、もう1羽はシェーンベルクが聞こえてくる止まり木を選ぶようになった。そして、初めて聞くバッハやシェーンベルクの楽曲に対しても、選ぶ止まり木は変わらなかった。この結果はブンチョウは音楽を区別するだけでなく、③音楽を選り好みする※5、言い換えると好きな音楽と嫌いな音楽があることを示唆して※6いるかもしれない。 以上簡単に音楽に関わる動物研究を紹介した。一連の研究を眺めると、動物は音楽を聞き分けられるといえるだろう。けれども、音楽をヒトと同じように聴いているのか、とたずねた時には、研究事例が少なくわからないことだらけであり、④手にできる答えは残念なことにまだ「？」である。しかし、［① c］の音楽の聴取を知ることによって、音楽の、そして［① d］の音楽聴取の生い立ち※7とその独自性を知ることができるのではないか、と考えている。
Con người có thể nghe nhạc và phân biệt được các thể loại âm nhạc. Chẳng hạn như chia các bản nhạc cổ điển theo thể loại hay hình thức biểu diễn. liệu [① a] có thể làm được điều này hay không? Cho chim bồ câu nghe các bản nhạc của Stravinsky*1 và Bach*2. Sau đó, luyện cho chúng mổ vào phím bên phải khi nghe thấy nhạc của Stravinsky, và phím bên trái khi nghe thấy nhạc của Bach. Khi đó, chim bồ câu trở nên phân biệt rất giỏi hai bản nhạc này. Sau đó, cho chúng nghe những bản nhạc chưa từng nghe trước đây của Stravinsky hay các nhà soạn nhạc cùng thời, hoặc của Bach hay các nhà soạn nhạc cùng thời với Bach. Dù làm vậy, chim bồ câu vẫn phân biệt tốt nhạc của cả hai (Porter & Neuringer, 1984). Liệu chim bồ câu có phân loại theo kiểu "âm nhạc hiện đại" và "âm nhạc Baroque" như [① b] làm hay không, điều đó thì chưa rõ. Tuy nhiên, chắc chắn rằng chúng có thể dựa vào một manh mối nào đó để phân biệt được âm nhạc.
Tương tự, cũng có nghiên cứu cho chim sẻ lúa (chim văn)*3 nghe nhạc của Bach và Schoenberg*4 (Watanabe & Nemoto, 1998). Chuẩn bị 3 cành đậu trong lồng chim. Khi đậu vào cành ở một đầu thì nghe thấy nhạc Bach, đậu vào cành ở đầu đối diện thì nghe thấy nhạc Schoenberg. Còn khi đậu ở giữa thì không nghe thấy âm thanh nào cả. Tạo ra một thiết bị như vậy và kiểm tra xem chim đậu ở cành nào trong bao lâu. Kết quả là, 2 trong số 4 con chim đã thường xuyên đậu ở cành nghe thấy nhạc Bach. Con còn lại chọn cành không có âm thanh, và con cuối cùng chọn cành nghe thấy nhạc Schoenberg. Ngay cả đối với những bản nhạc của Bach hay Schoenberg lần đầu nghe thấy, cành đậu được chọn cũng không thay đổi. Kết quả này gợi ý rằng chim sẻ lúa không chỉ phân biệt được âm nhạc mà còn có sự yêu thích/kén chọn âm nhạc*5, nói cách khác là có thể có nhạc thích và nhạc không thích*6.
Trên đây tôi đã giới thiệu ngắn gọn các nghiên cứu về động vật liên quan đến âm nhạc. Nhìn vào chuỗi nghiên cứu này, có thể nói rằng động vật có thể nghe và phân biệt được âm nhạc. Tuy nhiên, khi hỏi liệu chúng có thưởng thức âm nhạc giống như con người hay không, do có ít ví dụ nghiên cứu nên mọi thứ còn đầy bí ẩn, và câu trả lời thu được thật đáng tiếc vẫn là "?". Mặc dù vậy, tôi tin rằng bằng cách tìm hiểu việc lắng nghe âm nhạc của [① c], chúng ta có thể hiểu được nguồn gốc*7 và tính độc đáo của âm nhạc cũng như việc thưởng thức âm nhạc của [① d].
