最近非正規社員の労働形態が問題になっている。1980年ごろまでは正社員と非正規社員という分け方は定着していなかった。なぜなら就職と言えば正社員が当然で、短時間労働者はアルバイトあるいはパートと呼ばれていたが、彼らは自ら望んでその働き方を選んでいた。80年代半ばから（注）フリーターという概念が入り込むようになった。最初は企業に縛られたくない労働者側の要求に応えた形として広がった部分もある。しかしバブル崩壊後は企業側の都合で多くの非正規社員が生まれた。非正規社員は、2009年には約1760万人34％にもなった。特に若年層の非正規労働者は10代後半では70％にも上り、問題化している。このまま放っておくことはできない。 非正規社員の契約は様々だが、いずれにせよその身分は大変不安定だ。それに比べて正社員は簡単に解雇されないので身分が安定している。賃金や福利厚生面でも恵まれている。企業は正社員のコストは減少できないので安い非正規労働者の採用を進めている。彼らの存在は企業にとって大変便利だ。企業は①労働力の調整弁を手に入れたと言える。非正規社員は正社員と全く同じ仕事をしていても正社員よりずっと安い賃金で働かされている。正社員（正職員を含める）の賃金を100としたときの雇用形態間格差をみると、企業規模別では、大企業が54、産業別では、卸売・小売業、不動産業、複合サービス事業が56と賃金格差が大きいことがわかる。非正規社員は年齢が上がっても賃金の上昇がほとんどないことが原因の1つになっていると思われる。 最近非正規社員を雇用するデメリットを考え、全員を正社員にする会社も出てきた。技術の伝承ができなかったり、意欲の低下、責任感の不足など非正規社員の増加により生じた問題を解決するためだ。また労働組合も彼らの問題は自分たち正規社員とは関係がないと無視していたが、非正規社員の急増にやっと重い腰を上げるようになった。非正規社員の劣悪な労働条件をそのままにしておいては、いずれは自分たちの労働条件も引き下げられたり、正社員が非正規に取って代わられる可能性があるからだ。この動きがうまく機能しなければ将来は悲惨だ。労働者が能力を高められるように政府を含めた社会全体が支援することが大事だ。収入が少ない人や失業者が増えることは社会不安を増大させ、犯罪が増加することにもなるからだ。早急に対策を立て実行しなければならない時期が来ている。
Gần đây, hình thức lao động của nhân viên phi chính thức đang trở thành vấn đề. Cho đến khoảng năm 1980, sự phân chia giữa nhân viên chính thức và phi chính thức chưa được phổ biến. Bởi lẽ, khi nói đến việc làm, nhân viên chính thức được coi là mặc định, trong khi những người làm việc thời gian ngắn được gọi là lao động thời vụ hoặc bán thời gian, và họ đã tự nguyện lựa chọn hình thức làm việc này. Từ giữa thập niên 1980, khái niệm 'freeter' (lao động tự do) bắt đầu xuất hiện. Ban đầu, nó phần nào lan rộng như một hình thức đáp ứng yêu cầu của người lao động không muốn bị ràng buộc bởi doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sau khi bong bóng vỡ, nhiều lao động phi chính thức đã xuất hiện do lợi ích của doanh nghiệp. Năm 2009, số lao động phi chính thức lên tới khoảng 17,6 triệu người, chiếm 34%. Đặc biệt, tỷ lệ lao động phi chính thức trong nhóm tuổi trẻ rất cao, lên đến 70% ở độ tuổi cuối teens, gây ra nhiều vấn đề. Chúng ta không thể bỏ mặc tình trạng này. Hợp đồng của lao động phi chính thức rất đa dạng, nhưng dù sao thì vị thế của họ cũng rất bất ổn. Ngược lại, nhân viên chính thức không dễ bị sa thải nên có vị thế ổn định hơn. Họ cũng được hưởng lợi hơn về lương và phúc lợi.
Doanh nghiệp không thể giảm chi phí cho nhân viên chính thức, nên đang đẩy mạnh tuyển dụng lao động phi chính thức giá rẻ. Sự hiện diện của họ rất tiện lợi cho doanh nghiệp. Có thể nói doanh nghiệp đã có được một van điều chỉnh lực lượng lao động. Nhân viên phi chính thức, dù làm công việc hoàn toàn giống với nhân viên chính thức, vẫn bị trả lương thấp hơn nhiều.
Khi xem xét khoảng cách về hình thức việc làm với mức lương của nhân viên chính thức (bao gồm cả viên chức) được đặt bằng 100, ta thấy rằng theo quy mô doanh nghiệp, các doanh nghiệp lớn có mức chênh lệch là 54; theo ngành, các ngành bán buôn/bán lẻ, bất động sản và dịch vụ tổng hợp có mức chênh lệch là 56, cho thấy khoảng cách về lương rất lớn. Một trong những nguyên nhân được cho là do lương của nhân viên không chính thức hầu như không tăng lên khi tuổi tác tăng. Gần đây, một số công ty đã cân nhắc những bất lợi khi thuê nhân viên không chính thức và quyết định chuyển toàn bộ nhân viên sang chính thức.
Mục đích là để giải quyết các vấn đề phát sinh do sự gia tăng của nhân viên không chính thức, chẳng hạn như không thể kế thừa công nghệ, suy giảm động lực và thiếu ý thức trách nhiệm. Ngoài ra, công đoàn trước đây đã phớt lờ những vấn đề này, cho rằng chúng không liên quan đến nhân viên chính thức của họ, nhưng cuối cùng cũng đã bắt đầu hành động do sự gia tăng đột biến của nhân viên không chính thức. Nếu để mặc điều kiện lao động tồi tệ của nhân viên không chính thức, thì sớm muộn gì điều kiện lao động của chính họ cũng sẽ bị hạ thấp, hoặc nhân viên chính thức có nguy cơ bị thay thế bởi nhân viên không chính thức.
Nếu xu hướng này không hoạt động hiệu quả, tương lai sẽ rất bi thảm. Điều quan trọng là toàn bộ xã hội, bao gồm cả chính phủ, phải hỗ trợ để người lao động có thể nâng cao năng lực. Việc gia tăng số người có thu nhập thấp và người thất nghiệp sẽ làm tăng bất ổn xã hội và dẫn đến gia tăng tội phạm. Đã đến lúc phải nhanh chóng xây dựng và thực hiện các biện pháp đối phó.
