1. ~につれて / ~にしたがって (ยิ่ง...ก็ยิ่ง... / ตามการเปลี่ยนแปลงของ...)
คำนาม N する / Vる + にしたがって
ความหมาย: เมื่อสิ่งหนึ่งเปลี่ยนแปลงไป ก็จะส่งผลให้อีกสิ่งหนึ่งเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย (เมื่อสิ่งนี้เปลี่ยน อีกสิ่งก็เปลี่ยนตาม)
✓ ประโยคหน้าจะเป็นคำกริยาที่แสดงการเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไป (เช่น 進む・上がる・多くなる…)
✓ につれて: ใช้เฉพาะกรณีที่ เปลี่ยนแปลงไปในทิศทางเดียวกัน (A เพิ่ม B ก็เพิ่ม, A ลด B ก็ลด)
✓ にしたがって: ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนไปในทิศทางเดียวกัน (A เพิ่มแต่ B อาจจะลดลง หรือในทางกลับกันก็ได้)
2. ~に伴って / ~とともに (ควบคู่ไปกับ... / ไปพร้อมๆ กับ...)
คำนาม N する + に伴う N2
ความหมาย: เมื่อปรากฏการณ์หนึ่งเปลี่ยนแปลงไป ก็ส่งผลให้อีกปรากฏการณ์หนึ่งเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย เป็นวิธีการพูดที่ค่อนข้างแข็ง มักใช้กับสเกลระดับมหภาค
✓ ทั้งประโยคหน้าและหลังล้วนแสดงถึงการเปลี่ยนแปลง
✓ とともに: การเปลี่ยนแปลงในประโยคหน้าและหลังต้องไปใน ทิศทางเดียวกัน (A ยิ่งแย่ B ก็ยิ่งแย่, A ยิ่งดี B ก็ยิ่งดี)
✓ に伴って: ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนไปในทิศทางเดียวกัน
3. ~次第だ (ขึ้นอยู่กับ...)
ความหมาย: ถ้าปัจจัย N เปลี่ยนแปลง ผลลัพธ์ก็จะเปลี่ยนตามไปด้วย (การตัดสินใจขึ้นอยู่กับปัจจัย N)
✓ มักใช้คู่กับคำที่แสดงความหลากหลาย หรือมีความแตกต่างเยอะ (เช่น วิธีคิด, สถานการณ์, สภาพอากาศ...)
✓ ประโยคหลังจะเป็นผลลัพธ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงสอดคล้องกับส่วนหน้า หรือมีการตัดสินใจ (เช่น เปลี่ยนแปลง, ตัดสินใจ, เพิ่มลด...)
4. ~に応じて (ให้สอดคล้องกับ... / ให้เหมาะสมกับ...)
คำนาม (N1) + に応じた N2
ความหมาย: การเปลี่ยนแปลงหรือปรับเปลี่ยนให้สอดคล้อง หรือเหมาะสมกับเงื่อนไข (N) ที่กำหนด
✓ ใช้กับคำนามที่แสดงการเปลี่ยนแปลงหรือความแตกต่างที่สามารถคาดเดาได้ (เช่น พละกำลัง, อายุ, สภาพอากาศ, รายได้, ความเสียหาย...)
✓ ประโยคหลังจะเป็นการกระทำที่มีการเปลี่ยนแปลงให้เหมาะสม สอดคล้องกับเงื่อนไข N นั้นๆ
5. ~につけて (ทุกครั้งที่... จะรู้สึก...)
ความหมาย: ทุกครั้งที่ทำหรือเห็นบางสิ่ง จะทำให้เกิดอารมณ์หรือความรู้สึกบางอย่างขึ้นมา
✓ ประโยคหลังจะเป็นประโยคที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับความรู้สึกที่เกิดขึ้นในใจของผู้พูด
✓ นอกจากนี้ 何かにつけて ยังเป็นวลีตายตัวที่ใช้บ่อย มีความหมายว่า "ทุกครั้งที่มีเรื่องอะไรเกิดขึ้น / เอะอะก็..." ในกรณีนี้ ประโยคหลังไม่จำเป็นต้องเป็นประโยคที่แสดงความรู้สึกเสมอไป