1. ~最中だ (กำลัง...อยู่พอดี)
Vている + 最中だ / に
กำลังทำบางสิ่งหรืออยู่ในช่วงกลางของกระบวนการพอดี (ก็...)
✓ ใช้เน้นว่าการกระทำหรือเหตุการณ์กำลังดำเนินอยู่พอดี
✓ เมื่อใช้ ~最中に ประโยคหลังมักเป็นเหตุการณ์ที่เกิดแทรกขึ้นระหว่างนั้น และหลายกรณีมีลักษณะ กะทันหันหรือขัดจังหวะ
2. ~うちに (ในระหว่างที่ / ถือโอกาสตอนที่...)
Vる / Vている / Vない + うちに
Aい / Aな + うちに
~うちに มีวิธีใช้หลัก 2 แบบ:
- A: ถือโอกาสในระหว่างที่ บางสิ่งยังไม่เกิดขึ้นหรือยังอยู่ในเงื่อนไขที่เอื้ออำนวย ให้รีบทำประโยคหลัง (ประโยคหลังมีความตั้งใจของผู้พูด)
- B: ในขณะที่กระบวนการของประโยคแรกกำลังดำเนินอยู่ ณ จุดใดจุดหนึ่ง การเปลี่ยนแปลงในประโยคที่สองก็เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ (ประโยคหลัง ไม่มีความตั้งใจ ของผู้พูด)
3. ~ばかりだ / ~一方だ (มีแต่จะ... / รังแต่จะ...)
✓ แสดงถึงการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปในทิศทางเดียว แนวโน้มเดียว (นับวันยิ่ง...)
✓ ใช้คู่กับคำกริยาที่แสดงการเปลี่ยนแปลง (เพิ่มขึ้น, ลดลง, แย่ลง...)
✓ ばかりだ มักใช้ในความหมายเชิงลบ
✓ เมื่อประโยคนี้ทำหน้าที่เป็นเหตุผลอยู่กลางประโยค → จะเปลี่ยนรูปเป็น ばかりで / 一方なので
4. ~(よ)うとしている (กำลังจะ... / ใกล้จะ...)
✓ ใช้เพื่ออธิบายสถานะของสิ่งหนึ่งที่ "กำลังจะ V"
✓ มักใช้กับคำกริยาที่แสดงความเป็นชั่วขณะ
✓ เป็นวิธีการพูดที่แข็งและเป็นทางการกว่า もうすぐ
5. ~つつある (กำลังค่อยๆ... / อยู่ในระหว่างการ...)
✓ อยู่ในกระบวนการที่สิ่งหนึ่ง/ปรากฏการณ์หนึ่งกำลังเปลี่ยนแปลง → "กำลังค่อยๆ..."
✓ มักใช้กับคำกริยาแสดงสภาพและแสดงการเปลี่ยนแปลง
6. ~つつ (ทั้งที่... / ไปด้วย...ไปด้วย)
✓ แสดงการกระทำหรือสภาวะสองอย่างที่ดำเนินไปพร้อมกัน: “ขณะที่ทำ V1 ก็ทำ V2”
✓ โดยหลักแล้วการกระทำทั้งสองมีประธานเดียวกัน
✓ ความหมายใกล้เคียงกับ ~ながら แต่ ~つつ มีน้ำเสียงเป็น ภาษาเขียนและเป็นทางการ มากกว่า