အပိုင်း ၁- ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော နှင့် ရည်ရွယ်ချက်မရှိသော ကြိယာများ
ရည်ရွယ်ချက်မရှိသော ကြိယာများ- ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လုပ်ဆောင်မှုများကို မဖော်ပြပါ။ ကတ္တား၏ ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် မမူတည်ပါ၊ သို့မဟုတ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော လုပ်ဆောင်မှု၏ ရလဒ်ကို ဖော်ပြသည်။
→ ① ကလေးရအောင် ကြိုးစားသည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / ကိုယ်ဝန်ရသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ② တံခါးကို ပိတ်သည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / တံခါး ပိတ်သွားသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ③ မိဘထံမှ ငွေချေးသည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / မိဘကို ငွေအကြွေးတင်သည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ④ သီချင်းနားထောင်သည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / ကားအသံ ကြားရသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ⑤ ရုပ်ရှင်ကြည့်သည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / တောင်ကို မြင်ရသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ⑥ ဆရာဖြစ်လာသည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / မိုးရွာလာသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ⑦ ကုတင်ပေါ်သို့ လဲကျသည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / သစ်ပင်လဲကျသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
→ ⑧ ဗုံးကြဲသည် (ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ)။ / ပိုက်ဆံအိတ်ကျသွားသည် (ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ)။
အပိုင်း ၂- ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကြိယာများ (V可能形)
အုပ်စု ၁- V[い]ます → V[え]ます
အုပ်စု ၂- Vます → Vられます
အုပ်စု ၃-
きます → こられます
します → できます
အပိုင်း ၃- ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကြိယာများ (လုပ်နိုင်သည် ~)
အခြေအနေတစ်ခု သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ရန် ခွင့်ပြုထားသောအရာအကြောင်း ပြောဆိုသည်။
မှတ်ချက်-
* ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ပုံစံသို့ ပြောင်းသောအခါ ကြိယာအားလုံးသည် အုပ်စု ၂ ကြိယာများ ဖြစ်လာသည်။
* အကူပုဒ် を ကိုသာ အကူပုဒ် が ဖြင့် အစားထိုးသည်။ အခြားအကူပုဒ်များမှာ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပါ။
私は ビールを のむことが できません。
私は ビールが のめません。
→ ① ကျွန်တော် ဘီယာ မသောက်ဘူး။ ကျွန်တော် ဘီယာ မသောက်နိုင်ဘူး。
→ ② အလုပ်များလို့ ရွာကို မပြန်နိုင်ဘူး。
B: はい、漢字が よめます。
→ ③ A: ကာရီနာလေးက ခန်းဂျီး ဖတ်တတ်လား။ B: ဟုတ်ကဲ့၊ ခန်းဂျီး ဖတ်တတ်ပါတယ်။
B: はい、できますよ。
→ ④ A: တောင်းပန်ပါတယ်၊ ဒီမှာ ကတ်သုံးလို့ရပါသလား။ B: ဟုတ်ကဲ့၊ ရပါတယ်။
အပိုင်း ၄- ～が見えます / ～が聞こえます (မြင်ရသည် / ကြားရသည် ~)
～が聞こえます: ကြားရသည် ~
見えます・聞こえます နှင့် 見られます・聞けます အကြား ခွဲခြားခြင်း-
* **見られます・聞けます**: ကတ္တားသည် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် ကြည့်ခြင်း သို့မဟုတ် နားထောင်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်သည်။ ကြည့်ရှုရန်/နားထောင်ရန် ခွင့်ပြုထားသော သို့မဟုတ် ဖြစ်နိုင်သော အရာဝတ္ထုအကြောင်း ပြောဆိုသည်။ ကတ္တားတစ်ခု၏ အထူးစွမ်းရည်အကြောင်း ပြောဆိုသည်။
* **見えます・聞こえます**: အရာဝတ္ထုသည် ကတ္တား၏ ရည်ရွယ်ချက်အပေါ် မမူတည်ဘဲ လေ့လာကြည့်ရှုမှု/ခံစားမှု နယ်ပယ်အတွင်း ရှိနေသည်။ တစ်ခုခုလုပ်ရန် စွမ်းရည် သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုချက်အတွက် အသုံးမပြုပါ။ စွမ်းဆောင်ရည်အကြောင်း ပြောဆိုရန် အသုံးမပြုပါ။
→ ① ရှင်ဂျုကုမှာ ဗီယက်နမ်ရုပ်ရှင်တွေကို ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။
→ ② ရှင်ကန်ဆန်ပေါ်မှ ဖူဂျီတောင်ကို မြင်ရသည်။
→ ③ ဖုန်းဖြင့် ရေဒီယို နားထောင်နိုင်သည်။
→ ④ ဒီကနေ ရေဒီယိုအသံကို ကြားရတယ်။
B: ここから うみが みえますよ。
→ ⑤ A: ဘာမြင်ရလဲ။ B: ဒီကနေ ပင်လယ်ကို မြင်ရတယ်။
B: へやから とりの こえが きこえます。
→ ⑥ A: အခန်းထဲကနေ ဘာကြားရလဲ။ B: အခန်းထဲကနေ ငှက်အော်သံ ကြားရတယ်။
အပိုင်း ၅- ～ができます (~ ပြီးစီးသည်)
ပြီးစီးသွားသော (ပြီးဆုံးသွားသော/ ဖန်တီးထားသော/ ပေါ်ပေါက်လာသော) အရာဝတ္ထုတစ်ခုအကြောင်း ပြောဆိုသည်။
→ ① ညစာ ရပါပြီ။
→ ② ဘူတာရုံရှေ့မှာ စူပါမားကတ်ကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်ပြီးပြီ။
အပိုင်း ၆- ～は～が、～は～ နှိုင်းယှဉ်ချက်အတွက်
→ ① အသားစားပေမယ့် ငါးကိုတော့ မစားဘူး။
→ ② တရုတ်ပြည်ကိုတော့ မသွားဘူး၊ ဂျပန်ကိုတော့ သွားမယ်။
အပိုင်း ၇- ～しか～ない (သာလျှင်၊ မှလွဲ၍ ~ မရှိ)
နည်းပါးသောပမာဏ သို့မဟုတ် ပြောဆိုသူ၏ နှမြောမှုကို ဖော်ပြသည်။
အမြဲတမ်း အငြင်းပုံစံဖြင့် လိုက်ပါလာသည်။
しか သည် を နှင့် が အကူပုဒ်များကို တိုက်ရိုက် အစားထိုးသည်။
→ ① ရေခဲသေတ္တာထဲမှာ ပန်းသီးပဲ ရှိတယ်။
B: ぼくは 漫画しか すきじゃありません。
→ ② A: ဘယ်လိုစာအုပ်မျိုးကို ကြိုက်လဲ။ B: ကျွန်တော်က မန်ဂါ(ဂျပန်ရုပ်ပြ)ကိုပဲ ကြိုက်တယ်။
